فرهنگ شهادت، بهمثابه والاترین مرتبه فداکاری برای آرمانهای بشری، یکی از بنیادیترین ارکان انقلاب اسلامی و هویت ملی ایران را تشکیل میدهد.
این فرهنگ که ریشه در باورهای عمیق توحیدی و عاشورایی دارد، در شرایطی بالید که جهانِ مسلط بر ارادههای مادی، گمان میبرد ایثارگری در راه حق برای همیشه از صحنه تحولات اجتماعی محو شده است. انقلاب اسلامی ایران، با تکیه بر همین فرهنگ، نظریهپردازان دنیا را به شگفتی واداشت؛ آنان که فکر نمیکردند نام الله دوباره بر سر زبانها بیفتد و منشأ تحولات فکری و سیاسیِ بنیادین گردد. شهیدان ما، در ظلمات مادیگرایانه این دوران، بار دیگر فرهنگ شهادت را زنده کردند و نور رستگاری را به انسانهای پاکطینت و حقطلب نشان دادند؛ درسی که اگر بهدرستی فرا گرفته شود، همه سلاحهای زر و زور را از کار خواهد انداخت و ابزار سلطهگر جهانی را برای سیطره بر اجتماعات بشری ناکارآمد خواهد ساخت.
مبانی نظری و معرفتی شهادت
شهادت در اندیشه اسلامی، صرفاً یک رویداد نیست، بلکه یک «کتاب» معرفتی است. تعبیر ژرفی که از بنیانگذار جمهوری اسلامی به یادگار مانده، شهادت را بهمثابه مجموعهای از ارزشهای دینی، ملی و انسانی معرفی میکند که نباید از آن بهسادگی عبور کرد. شهید کسی است که خدای متعال نوری به دل او افکنده تا حقیقتی را ببیند که دیگران از دیدن آن محروماند؛ حقیقتی که او را عاشقانه به دنبال شهادت میکشاند. این عشق، تصادفی نیست، بلکه حاصل مجاهدت مستمر و پیمودن راهی است که در آن، انسان از منیّتها و تعلّقات مادی عبور میکند و به مقام قرب الهی نائل میآید.
رهبر شهید انقلاب اسلامی، خود از پیشگامان ترویج این فرهنگ در سالهای غلبه فرهنگ غربی بر ادبیات رسمی حاکمان ایران بود. ایشان در مسجدی در مشهد، در جمع جوانانی که گرد آمده بودند، شهادت را «مرگ تاجرانه» و «مرگ آدمهای زرنگ» معرفی میکردند؛ هدیهای که خدا آن را ارزان به کسی نمیدهد، بلکه به کسانی عطا میکند که در راه او مجاهدت کنند. این نگاه، شهادت را از یک تقدیر محتوم به یک انتخاب آگاهانه و ارزشمند تبدیل میکند.
نگاهی به زندگی شهدای انقلاب اسلامی نشان میدهد آنان با دستهای خالی اما دلی سرشار از ایمان، به مصاف رژیمی رفتند که پشتیبانی ابرقدرتی چون آمریکا را پشت سر داشت. اصلیترین سلاح آنان، آرمانشان بود. بنیانهای فکری شهدا ریشه در باوری عمیق به ایثار و شهادتطلبی داشت. آنان عاشقانه آرزوی شهادت میکردند، چون خدای متعال نوری به دلهایشان افکنده بود تا حقیقتی فراتر از این جهان مادی را ببینند.
تفاوت شهدای انقلاب اسلامی
شهدای انقلاب اسلامی، جایگاهی ویژه در میان شهدای تاریخ دارند. انواع شهدا ـ چه آنان که در حوادث انقلاب، چه در دفاع مقدس، چه در فتنهها، چه در راه امنیت یا سلامت و چه در دفاع از حرم به شهادت رسیدند ـ جزو برترینها و شهدای برتر نزد خداوند متعال محسوب میشوند. دلیل این برتری آن است که آنان از جریانی دفاع کردند و در حادثهای به شهادت رسیدند که خود در رأس بسیاری از حوادث دوران اسلام و همه ادیان است: حادثه نجات کشور اسلامی و دنیای اسلام از وابستگی و اضمحلال و ذوب شدن در فرهنگ کفر و استکبار.
خون شهدا، گاه انقلابی در قلوب مردم ایجاد کرد. نام یک شهید، حرکت یک شهید، شهادت یک شهید، هرگاه ملت قدری سست شد، دوباره همه را سرپا و سرحال کرد. شهادت سردار سلیمانی، ملت را تجدید قوا کرد و انقلاب را دوباره زنده نمود.
اما سرمایه معنوی شهادت، که چنین نقشی در پیشبرد انقلاب اسلامی داشت، نیازمند مراقبت و زنده نگهداشتن است. علت ماندگاری نظام و تبدیل شدن نهال انقلاب به درخت تناور، فداکاریها و شهادتطلبیها و واردمیدانشدنها بود؛ این را باید نگه داشت.
راه شهادت پایانی ندارد. تا زمانی که دنیای کفر در برابر اسلام صفآرایی کرده است، این مسیر همواره گشوده خواهد بود. جوان ایرانی امروز، دشمنشناس و آمریکاشناس است. تشییع شهدا با دستاندرکاری جوانها انجام میشود؛ آنان هستند که از شهدا تجلیل و تمجید میکنند و آنان را بزرگ میدارند.
نتیجه
فرهنگ شهادت در ایران اسلامی، نه یک مفهوم انتزاعی، که واقعیتی زنده و پویا است که هویت ملی را شکل داده، انقلاب را در سختترین شرایط حفظ کرده و الگویی بیبدیل برای آزادگان جهان ارائه داده است. شهدا، با عبور از منیّتها و پشت پا زدن به پستیها، برای ملت خود غیرت و شجاعت به ارمغان آوردند. به همین دلیل، حتی کسانی که خود به دنبال شهادت نیستند، دلباخته شهدا هستند؛ چون آنان از تعلقات گذشتند و جاودانه شدند.
روحیه شهادتطلبی، که ریشه در باورهای عمیق توحیدی و عاشورایی دارد، چنان در امت اسلامی نهادینه شده که نه فقط در میدان نبرد، که در همه عرصههای علم، سیاست، فرهنگ و خدمت، جاری و ساری است. تا ظلم و کفر در جهان وجود دارد، آزادگان جهان این مسیر را ادامه خواهند داد و جوانان، با چراغ هدایت شهدا، در این مسیر پیشتاز خواهند بود.
اینچنین است که باید همواره دست به دعا برداشت و از پروردگار خواست تا روح عاشورایی و حسینی را در میان ما مستدام بدارد و روح ایثار و شهادتطلبی را از این امت نگیرد. شهادت، نه یک پایان، که شروعی دوباره است؛ شروعی برای جاودانگی در مسیر ارزشهای الهی و انسانی.
انتهای پیام
