واژه «تروریسم»، «اقدامات تروریستی»، «گروه های تروریستی» و واژگانی از این قبیل در چند روز اخیر به طور متعدد در ادبیات سیاسی و مطبوعاتی و رسانه ای کشور مورد استفاده قرار گرفت.
به گزارش فراق، بهره گیری از این مفاهیم و واژگان نه از منظر عملیات روانی یا بهره برداری های سیاسی بوده است بلکه واقعیت های رخ داده در میدان که نه از دید دوربین ها و نه از دید مردم پنهان ماند گویای آن است که آنچه روی داد خشونتی زایدالوصف و عریان با بهره گیری از انواع ابزارهای ارعاب بوده است. حجم بی سابقه حمل انواع سلاح گرم و سرد و استفاده از آن در خیابان، علیه مردم و علیه نیروهای حافظ نظم و امنیت، سوزاندن و مثله کردن پیکرهای افراد در انظار عمومی و بریدن سرهای افراد مختلف، تخریب اموال عمومی مانند خیابان ها، وسایل نقلیه عمومی، آمبولانس ها و بیمارستان ها، حمله به مردم و منازل آنها با سلاح و تهدید و ضرب و شتم و حتی قتل آنها، به آتش کشاندن وسیع مغازه ها و اماکن ارتزاق شهروندان و خودروهای آنان، از جمله اقدامات بسیار خشونت بار و بی سابقه ای بود که در چند روز اخیر در برخی از شهرهای کشور رخ داد. جالب آنکه آنچه روی داد بسان اتفاقات تلخی است که در دهه ۶۰ شمسی، توسط گروه های مختلف مسلح و تروریست مانند منافقین (مجاهدین خلق) و گروه های مسلح تجزیه طلب غرب کشور در نقاط متعددی از ایران روی داد.
به واقع، حتی اگر موضوع حمایت بی سابقه و آشکار دولت های متخاصم خارجی (آمریکا و رژیم صهیونیستی) از آشوب طلبان و ارعاب کنندگان و هدایت اقدامات علیه امنیت ملی از فراسوی مرزها را به کناری بگذاریم، افعال ارتکابی روزهای گذشته از منظر حقوقی می تواند به مثابه اقدامات تروریستی یا افعال هم رده با آن قرار بگیرد و از این منظر مورد محاسبه قرار بگیرد.
با اینکه واژه تروریسم و معادل دقیق آن در صدر اسلام و تشریعات آن عصر، تعبیری غیررایج بوده است، لیکن تعبیرهایی در قرآن کریم و میراث حدیثی مسلمانان و فقها به چشم می خورد که بسیار نزدیک به مفهوم کنونی تروریسم هستند. مصطلحاتی همچون «محاربه»، «بغی»، «فتک» و «اغتیال» از نظر محتوا و مفهوم شباهت زیادی به واژه تروریسم دارند. این مفاهیم شامل عناصری از قبیل اعمال خشونت، ایجاد کردن رعب و وحشت، استفاده از سلاح و تخریب نظم و امنیت عمومی جامعه هستند و به همین جهت، از منظر برخی، معادل تروریسم تلقی و شمرده شده اند.
محاربه در تعاریف فقها به معنای اشتهار سلاح (اسلحه کشیدن) با هدف ایجاد در ترس در میان مردم است و کسی که به چنین اقدامی دست می زند «محارب» است. آنان به استناد به آیات قرآن (آیه ۳۳ سوره مائده) مجازات چنین فردی را مرگ و یا تبعید معرفی می کنند. بغی یا خروج نیز به معنای عصیان و شورش علیه امام مشورع و حاکم جامعه مسلمین است و فردی که مرتکب آن شود هم «باغی» نامیده می شود. برخی از فقها حکم به کفر و برخی حکم به فسق باغیان داده اند. در قانون مجازات اسلامی ایران هم برای چنین افرادی مجازات اعدام و حبس در نظرگرفته شده است. در حقیقت در تبیین مفهوم محاربه و تفاوت آن با مفاهیم دیگری مانند بغی باید گفت که محاربه، جنگیدن و ترساندن مردم است اما باغی به دنبال جنگ با حاکم جامعه است. این دو مفهوم، از نظر پژوهشگران اندیشه سیاسی و فقه سیاسی با مفهوم نافرمانی مدنی تفاوت دارد. برخی از این پژوهشگران عقیده دارند که نافرمانی یا مقاومت مدنی با هدف تغییر یک قانون یا اصلاح یک سیاست و تصمیم و مانند آن انجام می شود و هدف از آن براندازی نظام سیاسی یا ایجاد رعب و وحشت در بین آحاد جامعه نیست. به بیانی دیگر، نافرمانی مدنی همان اعتراض مسالمت آمیز مردم یا بخشی از مردم است و مصداق بغی یا محاربه نیست.
تأکید بر جدا کردن صف معترضان به نابسامانی اقتصادی از افراد و گروه هایی که در روزهای گذشته با بهره گیری از انواع سلاح و اقدامات دهشت افکنانه، موجی بی سابقه از ناامنی و قتل و کشتار را در کشور ایجاد کردند به همین جهت است. مصادیق متعدد و آشکار بغی و محاربه در روزهای گذشته به وفور اتفاق افتاد. هم کشتار مردم بی گناه از رهگذران تا معترضان و پاکبانان و پرستاران گرفته تا کشتار حافظان امنیت و اقدام به تصرف اماکن دولتی و انتظامی، جامع این دو مفهوم در کنار یکدیگرند.
بنابراین بهره گیری از واژه تروریسم در وصف رخدادهای اسفناک اخیر موضوعی انتزاعی نیست. اکنون اگر حضور مستقیم گروه های تروریستی شناسنامه دار و شناخته شده در میدان و بیانیه های آنها در پشتیبانی از آشوب و جنگ مسلحانه و حمایت های متراکم و صریح خارجی را هم کنار آنها بگذاریم، آنچه در کشورما رخ داد، چیزی جز حضور گروه ها، باندها و افراد تروریست و بهره گیری از روش های رعب آور و تروریستی نبوده است. بنابراین انتظار این است که مواجه دستگاه قضایی کشور با تروریست های دستگیر شده در چارچوب قوانین مبارزه با تروریسم یا قوانین مشابه با آن باشد.
منبع: بنیاد هابیلیان
انتهای پیام
