مستند «اینجا و جایی دیگر» به کارگردانی طاهر آجورلو، یکی از آثار بخش مسابقه شهید آوینی نوزدهمین جشنواره بینالمللی فیلم مستند ایران «سینماحقیقت» است.
به گزارش فراق، این فیلم که ابتدا با محوریت پدیده «کودکسرباز» در شبکه فاسد منافقین آغاز شد، در فرآیند تولید به روایتی جامعتر از ماهیت منافقین و سوءاستفاده سیستماتیک از کودکان اعضای آن تبدیل شد.
ایده اولیه فیلم بر پایه پژوهشهای چندینساله خانم گلناز ملک (کاراکتر اصلی، نویسنده و سرپرست تیم پژوهش) شکل گرفت. او اسنادی را گردآوری کرده بود که نشان میداد کودکان اعضای منافقین از والدین خود جدا شده و تحت عنوان «سرپرستی» به خانوادههای اروپایی سپرده میشدند، اما در عمل هیچ هزینهای برای آنان صرف نمیشد و تمام کمکهای مالی دریافتی از دولتهای اروپایی مستقیماً به حساب تشکیلات مزدور واریز میگردید تا صرف فعالیتهای تبهکارانه و عملیات داخل ایران شود.
آجورلو در گفتوگویی با خبرگزاری میزان تأکید میکند که در جریان تولید، به دلیل عدم امکان دسترسی به اعضای جداشده گروهک برای مصاحبه مستقیم و همچنین خودداری از استفاده از بازیگر جایگزین (به منظور حفظ اصالت مستند)، ساختار فیلم به سمت روایت شخصی و شهودی خانم ملک چرخش پیدا کرد. او خود به عنوان سوژه اصلی در برابر دوربین قرار گرفت و با تکیه بر اسناد، خاطرات و دادههای موجود، داستان را پیش برد. این تغییر ناخواسته، به گفته کارگردان، به یکی از نقاط قوت فیلم تبدیل شد؛ زیرا بسیاری از لحظهها و موقعیتها تنها یکبار اتفاق افتادند و امکان بازسازی مجدد آنها وجود نداشت.
فیلم از نظر ساختاری ترکیبی از روایت خطی و استفاده محدود از فلشبک است؛ چرا که موضوع به دلیل حساسیت ساختاری نیازمند ارجاع مداوم به اسناد معتبر بود. عنوان «اینجا و جایی دیگر» نیز با همفکری تیم و پیشنهاد اولیه خانم ملک انتخاب شد تا دوگانگی سرنوشت این کودکان را نشان دهد: زندگی ظاهراً امن در اروپا («اینجا») و سپس بازگشت اجباری به کمپهای نظامی باند منافقین در بزرگسالی («جایی دیگر»).
کارگردان اصلی، طاهر آجورلو (سازنده مستندهای پیشین همچون «کلاشینکفهای آمریکایی»، «رسام» و «پای دیوار مرز») سال گذشته به پروژه پیوست و با وجود محدودیت شدید زمانی برای رساندن فیلم به جشنواره، موفق به تکمیل آن شد. او بزرگترین چالش را «رسیدن به بلوغ فکری نسبت به موضوع» و عدم قطعیت درباره پایانبندی نهایی میداند.
آجورلو پیش از اکران عمومی، فیلم را برای تعدادی از اعضای جداشده تشکیلات و کارشناسان مرتبط نمایش خصوصی داد و بازخوردهای مثبتی دریافت کرد. به گفته او، موضوع فیلم آنقدر بکر و دردناک است که میتواند مخاطب گستردهای را حتی فراتر از علاقهمندان مستند جذب کند. «اینجا و جایی دیگر» اکنون در بخش رقابتی جایزه شهید آوینی جشنواره سینماحقیقت به نمایش درمیآید و به عنوان یکی از معدود آثاری که به شکلی مستند و بدون اغراق به پدیده سوءاستفاده تشکیلاتی از کودکان پرداخته، مورد توجه قرار گرفته است.
انتهای پیام
